ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ / ΚΙΝΗΣΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

logoload

PRAXIS LOFT MOVEMENT

Πίνακας χρονοακολουθίας κινητικής εξέλιξης
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΣΤΑΔΙΑ / ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ

ΑΠΟ ΜΠΟΓΔΑΝΗ ΣΟΦΙΑ

Προς υπενθύμιση – δοσμένης της ύπαρξης φυσικών χρονικών περιθωρίων απόκλισης – ένα παιδί μπορεί να μην ανταποκρίνεται με ακρίβεια στο χρονοδιάγραμμα και παρ αυτά να θεωρείται στα όρια του φυσιολογικού. (Απευθύνεστε πάντα αρχικά στον παιδίατρο σας.)
Ηλικίες κλειδιά θεωρούνται οι 6 βδομάδες, οι 8 μήνες, ο 1ος χρόνος, οι 18 μήνες, τα 2-2,5 έτη, τα 3 έτη καθώς και το 4 και 5 έτος.

Στην παρακάτω χρονοακολουθία αναφέρονται ενδεικτικά και κάποιες από τις δεξιότητες των άλλων αναπτυξιακών τομέων που τυγχάνει να συμβαδίζουν και ενίοτε να αλληλεπιδρούν ή και να αλληλοεξαρτώνται ( χρόνος εμφάνισης/ ένταση/ ποιότητα).

έως 2 μηνών

Μπορεί και ανυψώνει προς στιγμήν το κεφαλάκι του από το υπόστρωμα. Δύναται να στηρίζεται στα αντιβράχια και η παρουσία των αντανακλαστικών τόξων είναι έντονη, απαραίτητη και φυσιολογική. Κρατά τα χεράκια του ακόμη σφιχτά (σχηματίζοντας γροθιά).
Αρχίζει αμυδρά να χαμογελά στο άκουσμα της φωνής σας και προσπαθεί να παρακολουθήσει με τα μάτια την κίνηση σας στο χώρο. 

Συνοπτικά στις 6 βδ. = Έλεγχος /στροφή κεφαλής σε και προς διάφορες κατευθύνσεις/ θέσεις, φυσιολογική η ύπαρξη αντανακλαστικών, τρομάζει ακόμη εύκολα.

από 3 μηνών

Ανασηκώνει το πηγούνι και τούς ώμους από το υπόστρωμα, αρχίζει να στηρίζεται συμμετρικά στους αγκώνες. Eχει καταφέρει να κρατά το κεφαλάκι του και να το γυρίζει (σε ύπτια θέση) δεξιά -αριστερά.
Αρχίζει και διαφαίνεται πως το πάνω μέρος του σώματος του πρόκειται να είναι αρχικά και γενικά πιο ενεργό και διαφοροποιημένο από το κάτω. Δύναται να παρατηρεί και να προσεγγίζει αντικείμενα (με τα δύο χέρια συγχρόνως).

από 4- 5 μηνών

Στηρίζεται στους αγκώνες συμμετρικά και μονόπλευρα (απελευθερώνοντας συγχρόνως το άλλο χέρι) και κάνει σταδιακά προσπάθειες να ανασηκωθεί όλο και περισσότερο (ψηλότερα). Καταφέρνει και σταθεροποιεί πιο άνετα το κεφαλάκι του όπως π.χ. όταν το κρατάμε αγκαλιά. Αρχίζει, έστω και τυχαία να γυρίζει από την πλαϊνή πίσω στην ύπτια θέση ή και το αντίθετο (εποχή πρώτων τυχόν μικροατυχημάτων, όπως το να μας ΄΄ρολάρει΄΄ π.χ. από την άκρη του κρεβατιού).
Ανοιγοκλείνει πλέον τα χεράκια του, τεντώνει τα πόδια μαζικά προς τα έξω και κλωτσά. Χαμογελά και προς άλλους.

έως 6 μηνών

Τα αντανακλαστικά τόξα αρχίζουν να υποχωρούν (τροποποιούνται). Έχει δυνατότητα συμμετρικής στήριξης στις παλάμες (με τους αγκώνες σε σταθερή έκταση) και οι κινήσεις των χεριών γίνονται ολοένα και πιο διαφοροποιημένες (ώμοι, αγκώνες). Προσεγγίζει πλέον με το ένα χέρι τα αντικείμενα, αρχίζει να δύναται να τα μεταφέρει επίσης από το ένα χέρι στο άλλο και στο στόμα.
Κάθεται, χρήζει όμως ακόμη υποστήριξης. Στηρίζει όταν το ανασηκώσουμε, όλο του το βάρος στα πόδια. Αρχίζει και αναζητά να πιάσει ( με την παλάμη) αντικείμενα τριγύρω. Γελάει δυνατά, παράγει ήχους.

από 7- 8 μηνών

Ρολάρει από την πρηνή στην ύπτια θέση και αντίθετα με σχετική ευκολία.
Το παιδί κάθεται και δύναται και να προσανατολίζει πλέον το κεφάλι του στο χώρο, κρατά την πλάτη ίσα σε αυτήν την θέση και τα χέρια αρχίζουν να ενεργούν προς προστατευτική κατεύθυνση. Φέρνει τα δάχτυλα των ποδιών στο στόμα και τοποθετείται σταδιακά -από μόνο του- σε θέση εκκίνησης για μπουσούλημα (στηρίζεται στα τέσσερα και δραστηριοποιείται αρχικά μόνο με κινήσεις μπρός και πίσω.) Αναζητά και βρίσκει μισο-αποκρυμμένα αντικείμενα.

Συνοπτικά στους 8 μήνες = Το παιδί δύναται να κάθεται και να ανασηκώνεται στην καθιστή θέση μόνο και ανεξάρτητα, δύναται να γυρίζει απ την ύπτια στην πρηνή θέση και εμφανίζει πρόσθιες προστατευτικές αντιδράσεις. Δύναται να μπουσουλά.

από 9 – 10 μηνών

Οι κινήσεις των χεριών εμφανίζονται όλο και πιο ώριμες / διαφοροποιημένες και αρχίζουν οι έντονες προσπάθειες να διαφοροποιηθούν και να απομονωθούν περισσότερο και οι κινήσεις των ποδιών. Το παιδί αρχίζει να μπουσουλά και να μεταβαίνει με σχετική ευκολία από την καθιστή, στη θέση μπουσουλήματος και πίσω. Προσπαθεί προς το τέλος της περιόδου αυτής να “τραβηχτεί” μόνο του προς την όρθια θέση (ημιγονατιστή θέση, στηριζόμενο σε έπιπλα π.χ.). Λέει πιθανόν μαμά, μπαμπά.

έως 12 μηνών

Στέκεται πλέον όρθιο με η δίχως υποστήριξη, κάνει πλάγια βήματα (στηριζόμενο και προσανατολιζόμενο στο χώρο). Ικανότητα βάδισης λίγων βημάτων, με η δίχως υποστήριξη. Η ισορροπημένη καθιστή θέση του είναι πλέον μια εύκολη κατάκτηση. Πιθανόν να αρχίζει να αντιγράφει η να μιμείται κινήσεις, με το να κάνει πώς κουνιέται (χορεύει) π.χ. με την μουσική. Πιάνει αντικείμενα με τα δάχτυλα σε σχηματισμό (σαν τανάλια). Κατανοεί και ακολουθεί απλές οδηγίες.

Συνοπτικά στους 12 μήνες = Ανασηκώνεται όρθιο, ισορροπεί και περπατά στηριζόμενο είτε σε μας, είτε σε αντικείμενα / έπιπλα τριγύρω του.

από 15 μηνών

Αρχίζει η ελεύθερη βάδιση για αρκετά μέτρα, εξερευνά το χώρο, κρατά τα ισχία όμως ακόμη σε λίγη κάμψη. Αρχίζει και πετά αντικείμενα στο πάτωμα,προσπαθεί και βγάζει παπούτσια, κάλτσες, υπακούει όλο και περισσότερο σε απλές εντολές.

18 μηνών

Περπατά, σκύβει, πέφτει και σηκώνεται πλέον σαν σε παιχνίδι, υπάρχει λίγη ανασφάλεια ακόμη (η κοιλίτσα προεξέχει λίγο επειδή οι κοιλιακοί του μύες δεν έχουν πλήρως αναπτυχθεί) και πέφτει πιθανόν συχνά σε προσπάθεια αλλαγής πορείας. Αναγνωρίζει και δείχνει μέρη του σώματος. Μας χαιρετά, πίνει από ποτηράκι (με τα δυό χέρια) και λέει ήδη κάποιες λεξούλες, έστω με τον δικό του τρόπο (3-15 το λιγότερο, κατά μέσο όρο).

Συνοπτικά στούς 18 μήνες = Περπατά και δύναται να μεταφέρει αντικείμενα περπατώντας. Ανεβαίνει σε έπιπλα, ανεβαίνει στηριζόμενο σκαλιά. Σταδιακή αύξηση κιναισθητικής επίγνωσης κινήσεων και σώματος γενικότερα.

από 2 ετών

Περπατά ανεξάρτητα, με μεγάλη βάση στήριξης ακόμη (με τα ποδαράκια ανοιχτά κατά προτίμηση). Τρέχει και χοροπηδά (με τα δύο πόδια), ανεβοκατεβαίνει σκαλιά (στηριζόμενο ακόμη ). Οι κατευθύνσεις και οι αλλαγές πορείας τού γίνονται όλο και πιο συνειδητές. περπατάει προς τα πίσω. Χρησιμοποιεί κατά προτίμηση το ένα χέρι (δεξί η αριστερό), είναι πιθανόν σε θέση να μιμείται αντιγράφοντας οριζόντια / κάθετη γραμμή, λέει πολύ απλές προτασούλες. Χτίζει μικρά πυργάκια. Αρχίζει και δείχνει τα πρώτα δείγματα ενσυναίσθησης. Σημαντική ηλικία (18 – 36 μηνών) στη διάγνωση διαταραχών φάσματος.

Συνοπτικά στα 2 έτη = Η ανεξάρτητη βάδιση / πορεία του είναι κτήμα, τρέχει, χοροπηδά με τα δυο πόδια, προσπαθεί και κλωτσά μια μπάλα, ανεβοκατεβαίνει στηριζόμενο σκαλιά (με τα δύο πόδια).

έως 3 ετών

Βαδίζει, στέκεται, τρέχει με σιγουριά και πιο ευθυτενής πλέον. Μπορεί και ισορροπεί για λίγο στο ένα πόδι. Σκαρφαλώνει και ανεβαίνει ήδη με μεγαλύτερη ευκολία σκαλιά (πόδι – σκαλί στην άνοδο, δύο πόδια για κάθε σκαλί στην κάθοδο). Μπορεί να κλωτσά η να πετά μια μπάλα (δίχως να χάνει τόσο εύκολα την ισορροπία του), δυσκολεύεται όμως ακόμη να στοχεύσει ή να υπολογίσει σωστά και με ακρίβεια τις αποστάσεις. Ξεχωρίζει αντικείμενα βάσει σχήματος και χρώματος. Κάνει μικρές προτασούλες.

Συνοπτικά στα 3 έτη = Στέκεται σταθερά και με σιγουριά, τρέχει πιο άνετα, δύναται να αλλάζει πορεία, ανεβαίνει (δεν κατεβαίνει άνετα ακόμη) σκάλες με το κάθε πόδι ξεχωριστά, στέκεται για λίγο στο ένα πόδι.

4 ετών

Στέκεται και χοροπηδά για λίγο στο ένα πόδι, υπερπηδά μικρές αποστάσεις, ανεβοκατεβαίνει άνετα σκάλες και πιάνει μια μπάλα που αναπηδά. Οδηγεί ποδηλατάκι (3 ρόδες) υπολογίζοντας ακόμη και την αντίθετη κυκλοφορία. Είναι σε θέση να ζωγραφίζει κύκλο και μέρη του σώματος και να χρησιμοποιεί ψαλίδι. Αρχίζει και κάνει συνεχώς ερωτήσεις. Παίζει και συνεργάζεται με άλλα παιδιά.

Συνοπτικά στα 4 έτη = Περπατά σωστά προς τα εμπρός με εναλλαγές (δάχτυλα, φτέρνα), ισορροπεί και μπορεί να κάνει κουτσό γαι λίγο στο ένα πόδι, σκαρφαλώνει άνετα σε σκάλες, έπιπλα κ.λ.π

5 ετών

Κάνει τούμπες, χοροπηδά και σκαρφαλώνει με άνεση σε σκάλες, κούνιες, δένδρα, παιδικές χαρές. Τρέχει και σταματά κάνοντας σωστούς υπολογισμούς απόστασης.
Πιάνει πλέον άνετα μια μπάλα όταν του την πετάμε. Ζωγραφίζει όλο το σώμα ενός ανθρώπου, ντύνεται και ξεντύνεται μόνο του. Χρησιμοποιεί πλέον προθέσεις στις προτασούλες.

Συνοπτικά στα 5 έτη = Περπατά άνετα και σωστά μπρος και πίσω πλέον, δύναται να κάνει ποδήλατο. Υπολογίζει επίσης αποστάσεις, ελίσσεται κινητικά με άνεση και κατεβαίνει πλέον τα σκαλιά με το κάθε πόδι ξεχωριστά.

έως 6 ετών

Απολαμβάνει και χαίρεται κάθε κινητική του κατάκτηση στο έπακρο. Αποκτά συνεχώς όλο και μεγαλύτερο έλεγχο επί των κινητικών του δεξιοτήτων και έχει πολύ καλύτερη αντίληψη των κινήσεων που κάνει, του εαυτού του, των άλλων καθώς και των αντικειμένων και του χώρου γύρω του. Αναγνωρίζει δεξί-αριστερό. Αντιγράφει γεωμετρικά σχήματα, μπορεί να καταμετρά  πάνω από 10 αντικείμενα.

Συνοπτικά / γενικά = Κινητική ισορροπία, σταθερότητα και ευελιξία. Ικανότητα πολλαπλών επιλογών / αποκρίσεων κινητικών και μη, και συμμετοχής σε ομαδικά παιχνίδια, σχολική ετοιμότητα.

Η κύρια πηγή των επιστημονικών δεδομένων για την δημιουργία του πίνακα από Σ. Μπογδάνη, απετέλεσε το Web MD, American Αcademy of Pediatrics.
Γραφικά Σ.Μπογδάνη, clip art και παραλλαγή μερικών απεικονίσεων κινητικής εξέλιξης από Γ. Παρράς 2002